السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

253

تفسير الميزان ( فارسي )

ضريس ، و ابن جرير ، و ابن منذر ، و بيهقى ( در كتاب دلائل ) ، همگى از براء روايت كرده‌اند كه گفت : آخرين سوره اى كه يك جا و بطور كامل نازل شد سوره برائت بود ، و آخرين آيه اى كه به عنوان خاتمه سوره اى نازل شد آيه آخر سوره نسا بود كه مىفرمايد : * ( « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ » ) * « 1 » . مؤلف : در همان كتاب رواياتى چند از رسول خدا ( ص ) و صحابه آورده كه آيه مورد بحث را آيه صيف - تابستان - مىناميدند ، « 2 » و در مجمع در توجيه اين نامگذارى گفته علت آن اين بود كه در باره كلاله دو آيه نازل شد ، يكى در زمستان و يكى در تابستان ، آنكه در زمستان نازل شد آيه اول سوره نساء بود ، و آن ديگرى آيه آخر سوره . « 3 » و در همان كتاب است كه ابو الشيخ در كتاب ( الفرائض ) از براء روايت كرده كه گفت : شخصى از رسول خدا ( ص ) پرسيد : كلاله چه كسانند ؟ فرمود : غير از فرزند و پدر بقيه كلاله‌اند . « 4 » و قمى در تفسير خود گفته : پدرم از ابن ابى عمير از ابن اذينة از بكير از امام باقر ( ع ) برايم روايت كرد كه گفت : اگر مردى از دنيا برود ، و تنها يك خواهر داشته باشد نصف اموال او را ارث مىبرد ، به دليل همين آيه ، هم چنان كه اگر يك دختر داشته باشد نصف مىبرد ، و نصف ديگر اموال را نيز از باب رحم به او مىدهند ، البته اين در صورتى است كه ميت وارثى نزديكتر از او نداشته باشد . حال اگر بجاى يك خواهر يك برادر داشته باشد او همه ارث را مىبرد ، هم چنان كه خداى تعالى فرمود : * ( « وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ » ) * و اگر وارث او دو خواهر باشند دو ثلث را بدليل اين آيه مىبرند و يك ثلث باقى را از باب رحم به او مىدهند و اگر وارث ميت برادر و يا خواهر باشند برادران دو برابر خواهران مىبرند و همه اينها در صورتى است كه ميت فرزند و پدر و مادر و يا همسر نداشته باشد . مؤلف : عياشى در تفسير خود ذيل اين روايت چند روايت از امام باقر و امام صادق ( ع ) نقل كرده . « 6 »

--> ( 1 و 2 ) در المنثور ، ج 2 ص 251 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 2 ص 149 . ( 4 ) در المنثور ، ج 2 ص 250 . ( 5 ) تفسير قمى ، ج 1 ص 159 . ( 6 ) تفسير عياشى ، ج 1 ص 286 .